Aile

Ailenin Tanımı ve Önemi#

Kitap, aile konusuna vazife hazırlığı mekanizmasındaki güçlü rolünü vurgulayarak başlar:

"Hakikî mânâsıyla aile, dünyaya inkişafları için inmiş varlıkların tatbikatlarına en zengin materyalleri hazırlayan ve bu tatbikata kuvvetli bir zemin teşkil eden mazbut, muntazam bir toplum cüzüdür ki bunun da bütünü insanlık camiasıdır. Aile, insanları vazife plânına hazırlayan en mükemmel bir vâsıtadır."

Ailenin insanlık topluluğu içindeki eşsiz yeri şöyle ifade edilir:

"İnsanlık camiasının istihdaf ettiği büyük mânâlar, küçük bir aile topluluğundaki bütün inkişaf materyalleri zenginliği ile hulâsa edilebilir. Bu hakikat, vazife plânına doğru insanlığın hazırlanışında bir aile teşekkülünün ne kadar mühim roller ifa etmekte olduğunu gösterir."

Kitap, ailenin tekâmül açısından ne kadar kapsayıcı olduğunu kesin bir dille belirtir:

"Filhakika dünyada alt ve üst hiçbir tekâmül unsuru, hazırlayıcısı yoktur ki aile bilgisinin şümulü ve icapları dışında kalmış olsun. Zaten bir ailenin bünyesi, insanlık hayatında mümkün olan bütün tekâmül materyali zenginliklerini bir araya toplayacak tarz ve şekillerde kurulmuştur."

"Muhakkak ki herkes kendi ihtiyacı nisbetinde ve derecesinde bir aile ocağından geçmiş ve bu ocağın nimetlerinden faydalanmıştır."

Ailenin Hazırladığı Gelişim Malzemeleri#

Kitap, aile kurumunun insanlara sağladığı gelişim unsurlarının niteliğini açıklar. Bunların mutlaka memnuniyet verici olması gerekmez:

"Vazife hazırlığı mekanizmasında bu kadar kuvvetli bir vâsıta olan aile ocağının insanlara sağladığı inkişaf materyalleri nelerdir? Bu sorunun cevabını mâşerî plân hakkında biraz evvel verdiğimiz bilgiden de çıkarmak mümkündür. Bu bilgiden anlaşılacağı üzere, aile müessesesinin hazırlamakta olduğu inkişaf unsurlarının insanları mutlaka memnun ve mesut edici, onların nefsaniyetlerini okşayıcı mahiyette olmaları gerekmez."

"Bilâkis bunların çoğu külfetli, zahmetli, meşakkatli, üzüntülü, ıstıraplı, azaplı ve hattâ bazan işkenceli karakterler gösterir ki esasen aile kurumunun en kuvvetli ve inkişafa en yararlı tarafını da onun bu sert, haşin ve mazbut çehresi teşkil eder."

Ailenin Kuruluşundan İtibaren Tekâmül#

Aile daha kurulmadan önce bile tekâmül malzemeleri hazırlanmaya başlar:

"Kurulmuş bir ailenin ilk anından son günlerine kadar geçen olaylarını dikkatlice tetkik edenler, bu hususta oldukça derin sezgiler ve bilgiler kazanırlar. Aile daha kurulmazdan evvel bile ona tekaddüm eden hâdiseler, aile mekanizmasının işleyişinden beklenen neticeleri temin etmeye başlamış bulunur."

"Bu sırada dargınlıklar, kırgınlıklar, tartışmalar, dövüşmeler ve hattâ cinayetler bile meydana gelebilir. Bunlar bir ailenin daha başlangıcında iken menfî yollarda telâkki edilen ıstıraplı, fakat kuvvetli tekâmül materyalleridir."

Evlilik ve Çocuk Yetiştirme#

Ailenin kurulmasından sonra bir dizi yeni sınav başlar:

"Ailenin teessüsünden sonra geçim dâvası, eşlerin birbiriyle anlaşma dâvası, evlilik şartlarına intibak dâvası... gibi bir sürü dâva ortaya çıkar. Bunlar hem erkeğe, hem kadına ayrı ayrı yükler, vazifeler, vecibeler tahmil eder. Onlar bu mücadelelerden ya muzaffer veya mağlup olarak çıkarlar ve her iki hâlde de imtihanların muvaffakiyetli veya muvaffakiyetsiz görünen durumlarına göre acı, tatlı bir sürü neticelerle karşılaşırlar."

Çocukların doğumuyla yeni bir aşama açılır:

"Nihayet çocuklar doğar. Onların büyütülmesi, hastalıkları, sağlıkları, ölümleri, kazaları, acıları... ana ve baba için bazan haz, bazan elem yollarından geçen müşahedeler temin eder."

"Bundan sonra çocukların talim ve terbiyeleri, iyi veya kötü yetiştirilmeleri gibi problemlerin ana ve babaya düşen mesuliyet duyguları, keza yetişen evlâtların ana ve babalarına, ailenin diğer fertlerine karşı davranışlarının sayısız neticesi ve âkıbeti, aile fertleri için ayrı karakterler taşıyan namütenahi birer imtihan, görgü ve tecrübe mevzuu olarak sıralanıp giderler."

Kitap, aile hayatının bütün olaylarının gerçek anlamını şöyle özetler:

"Zâhiren çeşitli yolda birer ıstırap veya sevinç kaynağı olan aile hayatının bütün hâdiseleri hakikatte, büyük vazife plânının sezgilerini insanlara verir."

Her Türlü Aile Bir Gelişim Aracıdır#

Kitap, hiçbir aile tipini bu kuralın dışında bırakmaz:

"Hulâsa, mesut görünen bir aile, bedbaht görünen bir aile, facialarla dolu hayatlar geçiren bir aile, sakin veya gürültülü bir aile velhâsıl çeşitli hayat şartlarına tâbi bütün aileler ancak fertlerin ihtiyaçlarına göre ayarlanmış ve onların inkişaflarına yönelmiş kuvvetli birer yükselme vâsıtasıdır."

"Orada sevgiler doğar, sevgiler kaybolur, doğumlar, ölümler, ayrılışlar, kavuşuşlar birbirini takip eder. Dünyaya gelen çocuğu için sevinen bir anne ne kadar yükseliyorsa, ölen çocuğu için gözyaşı döken bir anne de durumunda o kadar ilerlemeler kaydeder."

Aile ve Vahdet Hazırlığı#

Kitap, ailenin kâinat sonuna doğru tekâmülün tam biçimi olan vahdet kavramına hazırlık olduğunu bildirir:

"Aile, kâinat sonuna doğru tekâmülün tam formunu ifade eden vahdet mefhumuna hazırlık yolunun dünyadaki en basit ve otomatik egzersizlerine imkân verir."

Eşler arasındaki benzerliklerin de bir anlamı vardır:

"Çoğu zaman görüldüğü gibi, eşler arasındaki yüz ve karakter benzerlikleri aile topluluğu icabatından olarak bedenlerin manyetik alanları arasında teşekkül etmiş bir sentezin ifadesidir ki bu da varlıkların birbirlerine yaklaşmakta olduklarını gösterir. Bu manyetik alanlar sentezi ne kadar iyi kurulursa aile arasındaki kaynaşma o kadar mükemmel olur ve aile hakikî hedefine o kadar yaklaşmış bulunur."

Toplulukların Yönetimi#

Kitap, bütün toplulukların yukarıdan yönetildiğini bildirir:

"Şu hâlde dünyadaki millet, devlet, aile gibi bütün toplulukların sevk ve idaresi yukarılara bağlıdır. Ve bu bağların gayesi de vazife plânı sezgisine hazırlanıp bu plâna liyakat kazanabilmek ihtiyacıyla dünyaya inmiş varlıkların, yâni insanların, hedeflerine ulaşabilmelerine yardım etmektir."

"Dünyada bulunan her şey gibi millet, devlet, aile teşekkülleri de gaye değil, vâsıtadır. Bu vâsıtaların hakikî gayeleri dıştan göründüğü gibi, dünyanın çok muvakkat olan maddî kazançları değil, bu realiteler içinde yaşarken insanların karşılaşacakları acı veya tatlı hâdisenin vicdan mekanizmasında uğrayacakları ameliyelerden sonra hâsıl olacak öz bilgilerin elde edilmesidir."

Temel Noktalar#

• Aile, insanlık hayatında olası bütün tekâmül malzemesi zenginliklerini bir araya toplayan en mükemmel vazife hazırlığı aracıdır.
• Ailenin en güçlü ve gelişime en yararlı tarafı, rahat ve kolay olan değil, sert, zorlu ve meşakkatli olan yüzüdür.
• Mutlu veya mutsuz, her türlü aile bireylerin ihtiyaçlarına göre ayarlanmış birer gelişim aracıdır.
• Eşler arasındaki manyetik alan sentezi, varlıkların birbirlerine yaklaşmasının ve vahdet hazırlığının dünyadaki ifadesidir.
• Bütün topluluklar amaç değil araçtır; gerçek amaç öz bilgilerin elde edilmesidir.

Kaynak: İlâhî Nizam ve Kâinat, Syf. 177-182