Sevgi

Sevginin Oz Bilgiyi Beslemedeki Rolu#

Kitap, sevginin inkisaf mekanizmasindaki buyuk rolunu su ifadelerle aciklar:

"Filhakika dunya hayatinin bircok hadiselerine ve imtihanlarina sebep olan sevgi hem oz bilginin tesekkülünde, hem de vicdanin inkisafinda direkt ve indirekt yollarda rol alan en kudretli amillerden birisidir. Sevgi olmasaydi oz bilgiyi kazanma yollari ve vicdan mekanizmasinin muspet veya menfi istikametlerde neticeler meydana getirmesi firsatlari bir hayli azalmis ve binnetice imtihanlar, tecrübeler, musahedeler ve kiyas bilgileri imkanlari iyice tahdit edilmis olurdu."

Sevginin vicdan mekanizmasina etkisi iki yonludur:

"Zira sevgi vicdanin hem ust unsurlarini destekleyerek muspet yollarda husule getirdigi hadiselerle dogrudan dogruya, yani suurlu bir idrakle oz bilgilerin cogalmasina yardim eder, hem de vicdan mekanizmasinin, icabinda alt unsurlarini tahrik edip zuhuruna sebep oldugu istirapi ve azapli neticelerden dogan kiyas bilgisi yoluyla endirekt ve otomatik olarak oz bilginin artmasina hizmet eder."

Sevginin Genis Manasi#

Sevginin yalnizca dar anlamiyla kavranmamasi gerektigi vurgulanir:

"Sevgi denince daima onun dar manasi uzerinde durmamak lazim gelir. Insanlarin anladiklari dar manadaki sevgi, genis bir sevgi mefhumunun inkisaf mekanizmasinda almis oldugu buyuk rolunun -muhim olmakla beraber- kucuk bir kismidir. Yani bizim burada kastettigimiz sevginin sonsuz cepheleri ve sekilleri vardir."

Kitap sevgiyi en genis anlamiyla tanimlar:

"Sevgi, herhangi bir seye karsi duyulan incizaptir. Dunyada her sey, her realite yerine ve adamina gore -her inkisaf kademesinde bulunan- insanlari ve varliklari cesitli tarzda kendisine cekebilir. Binaenaleyh her kademede, her seye karsi sevgi duyulabilir. Iste sevgi bu kadar umumi ve sumul bir mevzudur."

Sevginin en ilkel hazirliklarini bile kitap gosterir:

"Maddelerin birbirine karsi gostermis olduklari fizikosimik alakalar dahi, yuksek varliklarda gorulen sevginin belki en maddi ve iptidai bir hazirligidir ki bu, o safhadaki varliklarin kendilerine mahsus ihtiyac ve zaruretlerinin birer icabidir."

Nebat ve Hayvanlarda Sevgi#

Sevginin nebat ve hayvanlardaki gorunumleri:

"Nebatlarin, gidalarini alarak bunyelerine ithal etmeleri, havanin karbonunu, oksijenini cekerek kendi usarelerine karistirmalari ve hatta bazılarinin gunese karsi donmeleri, hayvanlari sinelerine cekip hazmetmeleri ekseriya fizikosimik cehrelerde gorunen bu incizabin cesitli insiyaklar mahiyetindeki tezahurleridir."

Hayvanlarda durum daha acik hale gelir:

"Hayvanlarda yavru, es, aile, arkadas, hatta hemcinslerinin disindakilerle dostluk alakalarinin bazan tamamen sevgi manzarasini alan varyetelerini musahede etmek mumkundur."

Sevginin Bedendeki Mekanizmasi#

Sevginin bedendeki olusma mekanizmasini kitap ayrintili bicimde verir:

"Insanligin inkisaf kademelerinde en yuksek formunu bulan sevgi, bedenin cok ince bir kisim madde kombinezonlarinin nesretmekte olduklari yuksek ve suptil vibrasyonlarin, enerjilerin tezahurlerinden ibarettir."

Bu mekanizmanin calismasi:

"Bir insanin gerek kendi gorgu ve tecrubelerinin, yani oz bilgilerinin ve plan tatbikatlarinin icap ve neticeleriyle, gerek dogrudan dogruya bir imtihan mevzuu olarak, vazifeli varliklarin mudahaleleriyle beyninin muayyen kisimlarinda oyle yuksek ve ince tertiplerde birtakim madde kombinezonlari ve sistemleri tesekkul etmeye baslar ki bu ince kombinezonlarin nesretmekte olduklari vibrasyonlar ve enerjiler onun etrafinda cok kuvvetli ve cekici bir saha, bir manyetik alan meydana getirirler."

Sevgi ile nefretin karsilastirilmasi:

"Incelikleri ve kudretleri daha ustun olan sempatik nesriyat, antipatik nesriyati yapan madde kombinezonlarina cevrilirse, onlardan cok kuvvetli olan bu vibrasyonlar o kombinezonlari silip dagitabilirler. Bu sebepten dolayi sevenler ve sevilebilenler; dusman olan ve kin besleyenlerden daha cok kudretli ve muessir durumdadirlar."

Sevginin Vicdan Mekanizmasindaki Rolleri#

Sevginin vicdan mekanizmasina hem olumlu hem olumsuz yollardan etkisi vardir:

"Sevgi -muspet veya menfi yollarda kullanildigina gore- vicdan mekanizmasinda sonsuz hadise varyetelerine sebep olarak oz bilgileri arttiran muhim bir inkisaf vasitasidir."

Olumlu yonde sevginin yuksek cephesi vicdanin ust unsurlariyla uyum icerisinde olur:

"Boylece, sevgi yuksek cephesiyle kudret ve karakterine gore, vicdanin daima ust unsurlariyla sempatize olmaya mutemayil bulunundugundan, onun muvazene hattinin mutemadiyen yukselmesine sebep olur."

Ancak sevgi titresimlerine bazi kaba kombinezonlar karisabilir:

"Mesela bunlardan kiskanclik, bencillik, gurur, izzetinefis, kabadayilik, para ve sohret hirslari gibi sevgiyi zehirleyici bir suru diger kaba madde kombinezonu sevgi kombinezonlarina karisabilir."

Olumlu Sevgi Ornegi#

Kitap olumlu sevginin bir ornegini verir:

"Henuz tecrübesiz bir genc, bir kadini buyuk ve temiz maksatlarla sevmektedir. Fakat kadin, nedense istedigi meziyetleri gormedigi icin onu reddetmektedir. Delikanlı kadinin takdir ve iltifatini celbetmek azmiyle meziyetlerini arttirmaya, kendisini degerlendirmeye calismak uzere derhal ise koyulur. Basarisi arttikca sevginin sumulu genislemeye ve manasi degismeye yuz tutar."

Bu surecin ulasacagi nokta:

"Boylece o, ilk sevgisi yolunda yururken karsilastiği bir suru neticelerle oz bilgisini arttirir ve yuksek bir vicdan muvazenesi seviyesinde aktif ve vazife bilgilerine hazirlanmis bir varlik haline girer."

Vazife Sevgisi#

Inkisaf kademeleri yukseldikce sevgi saf ve erdem titresimleriyle zenginlesir:

"Ve bu inkisaf hali nihayet oyle bir duruma gelir ki insanlara karsi duyulan bu faziletli hisler onlara hizmet etmek, onlarin iyilikleri, inkisaflari hususunda her turlu yardimda bulunmayi -ne pahasina olursa olsun- goze almak gibi cok sumul ve yuksek derecelere ulasir. Ve o zaman vicdanin nefsaniyet unsurlari ve realiteleri hodkamliktan sıyrılıp digerkamlik yollarinda yürümeye baslarlar."

Bu mertebeye erismek dunya okulundan mezun olmak demektir:

"Iste, vicdan mekanizmasinin bu sahalara kadar ulasmis yuksek muvazene seviyesi, dunya mektebinin insana kazandirmis oldugu en yuksek mertebedir. Bu mertebeye ermis olan insan dunya mektebinden tam derece ile diplomasini alacak ve dunyada kazandigi en yuksek oz bilgi kudretiyle vazifeler kabul ederek daha kudretli ve mesut bir varlik halinde yuksek planlara gececektir."

Temel Noktalar#

• Sevgi, oz bilginin olusumunda ve vicdanin inkisafinda hem direkt hem endirekt yollarda rol alan en guclu etkenlerden biridir.
• Sevgi dar anlamda degil genis anlamiyla kavranmalidir; herhangi bir seye karsi duyulan cekimdir ve evrenseldir.
• Sevginin bedendeki mekanizmasi, ince madde kombinezonlarinin yaydigi yuksek titresimlere dayanir.
• Sevenler ve sevilebilenler, dusmanlik ve kin besleyenlerden daha guclu konumdadir.
• Sevginin en yuksek mertebesi vazife sevgisidir; bu mertebeye ulasan insan dunya okulundan diplomasini almis sayilir.

Kaynak: İlahi Nizam ve Kainat, Syf. 129-134