Dünya Varlıkları: Nebat, Hayvan ve Tekâmül Ahengi

Hidrojen Âlemi ve Dünya#

Kitapta hidrojen aşaması, ruhların tekâmüllerinde ilk madde aşamasını izleyen varlıklar âleminin başlangıcı olarak tanımlanır:

"Bu âlem bütün küreleriyle, güneş sistemleriyle, nebülözleriyle insanlar tarafından görülen mikrometrik ve makrometrik muazzam bir kâinatı teşkil eder ki madde kâinatı denince insanlar yalnız bu kâinatı görürler ve kabul ederler. Çünkü bu, insanların mensup bulundukları, içinde yaşadıkları âlemdir. Onlar için bu âlem her ne kadar sonsuz görünürse de hakikatte madde cevherinin namütenahi inkişaf safhalarını ihtiva eden kâinatın, sadece hidrojen atomu imkânlarına münhasır muayyen ve küçük bir kısmından ibarettir."

Güneş Sistemi ve Gezegenler#

Kitap, güneş sistemi ve gezegenlerin oluşumunu açıklar:

"Bu sistemlerden bir tanesinin gezegenlerinden birisi de dünyadır. Zannedildiği gibi, bir sistemin gezegenleri o sistemin güneşinden koparak ayrılmış parçalar değildir. Bunlar, o sistemin mensup bulunduğu nebülözün içinde ayrı ayrı teşekkül etmiş ve inkişaf derecelerine göre manyetik alanlarının münasebet ve muvazeneleri neticesinde husule gelen hareketlerle birbirine bağlanmışlardır."

Her kürenin etrafında o küreye özgü bir manyetik alan bulunur ve bir sistemdeki kürelerin manyetik alanlarının birbiriyle uyumlaşıp kurdukları ilişkilerden, o sistemin kendine özgü manyetik alan sentezi ortaya çıkar.

Büyük Ahenk#

Kitap, dünya hayatının büyük bir uyum içinde ilerlediğini vurgular:

"Dünya hayatı baştan başa hareketler ve hâdiseler mudilesidir. Hâdiselerin neticelerini sebeplerine bağlamaya yardım eden bir bilgi kudretiyle dünyaya bakanlar, onun en küçük zerresinden bütününe kadar her durumunda, her olayında, her varlığında muazzam bir ahengin, nizamlı bir tertibin mevcut olduğunu görmekte gecikmezler."

Bu uyumu gözlemleyebilmek için her hareketin ve olayın doğrudan ve dolaylı olarak sonsuz bağlarla birbirine bağlı olduğu sezgisini insana veren nedensellik ilişkilerini düşünmek gerekir.

Kuş Yumurtası Örneği#

Kitap, büyük ahengin dünyada nasıl ortaya çıktığını bir kuş yumurtası üzerinden anlatır. Yumurtadan zamanla küçük bir yavru oluşur; bunun için dişi kuşa yukarıdan, görevli bir plândan etkiler gönderilir:

"Bu kuş bu tesirlerin altında bâzı insiyaklara sahip olur. Bu insiyaklar neticesinde yumurtanın üzerinde bir müddet sebatla oturur. Bedeninin hararetiyle onun içindeki tohumun bir yavru kuş hâlinde yetişmesini sağlar."

Yavru kuşun yaşamasından bir kedinin onu yemesine, bir köpeğin kudurmasına kadar uzanan olaylar zincirinde her şey büyük ahengin düzenlemesidir:

"Bunların birincisinde hem kuş, hem kedi yüksek inkişaf hedeflerine varmak için bu işe nasıl otomatikman sürüklenmişseler, ikincisinde de bu şef ve onun peşine takılanlar, aynı yoldaki büyük hedefe doğru kurulmuş ahenge, öylece otomatikman katılmış bulunmaktadırlar."

Doğanın Her Durumunda Ahenk#

Kitap, doğanın her durumundaki uyumun örneklerini verir:

"Denizler, derin bir saygı gösterircesine karalara karşı olan hudutlarını aşmazlar. Karalar, sakin bir vekarla denizlere karşı olan durumlarını muhafaza ederler. Bütün bunlar dünyada yaşayan canlıların hayat şartlarına ve umumî ahenge göre, vazifeli varlıklar tarafından ayarlanmıştır."

Mevsimler de bu ahengin güzel bir örneğidir:

"Mevsimler, hayat sahiplerinin yaşama imkânları dahilinde kalan suhunet derecelerindeki muayyen sınırlarını aşmaksızın, büyük bir nizam ve intizam içinde birbirlerini takip ederler. Bunların akışlarındaki otomatizma, büyük vazifeliler tarafından kurulmuştur."

Kâinat Ahenginin İfadesi#

Kitap, dünyanın bütününü bir orkestra olarak betimler:

"O öyle muazzam bir orkestradır ki ayrı ayrı ele alındıkları zaman çeşitli disonan ve hattâ kulak yırtıcı karakterler göstererek oradan çıkan bâzı sesler, o orkestranın bütünü içinde dinlendiği zaman, gayet güzel, ahenkli ve hattâ orkestranın mükemmeliyeti için lüzumlu durumlar ve kıymetler hâlini alır."

Bu ahenkten hiçbir şeyin ayrılması mümkün değildir:

"Ahenkten ayrılmak demek, bu hareketlerden mahrum kalmış olmak demektir ki hareketlerden mahrum kalmış hiçbir maddenin, hiçbir varlığın mevcudiyeti ve bekası düşünülemez. Demek ki nerede hareket varsa orada muhakkak kâinat ahenginin bir tecellisi mevcuttur."

Temel Noktalar#

• Hidrojen âlemi, madde kâinatının tamamını oluşturan devasa bir sistem olup dünya onun en gelişmiş kürelerinden biridir.
• Gezegenler güneşten kopmuş parçalar değildir; ayrı ayrı oluşmuş ve manyetik alanlarıyla birbirine bağlanmışlardır.
• Bir kuş yumurtasından insanlığa kadar uzanan tekâmül zincirinde her olay büyük ahengin düzenlemeleri içinde akıp gider.
• Doğanın her durumunda -- mevsimlerden deniz-kara dengesine kadar -- olağanüstü bir düzen bulunur.
• Dünya, kâinat ahenginin bir parçasıdır ve burada gerçekleşen hiçbir şey bu ahengin dışına çıkamaz.
• İnsanların gözünde kötü görünen şeyler aslında tekâmül ahenginin zorunlu parçalarıdır.

Kaynak: İlâhî Nizam ve Kâinat, Syf. 260-275