Varlığın Tekâmül Yolculuğu: Gezegenler ve İnsanlık

Aktif Tatbikat Devresinin Başlangıcı#

"İlk mekanik insiyaklarla yaşamaya başlayan varlık, artık bir ruhun hizmetindedir. O ruhun bütün ihtiyaçlarına, bütün davranışlarına cevap verecek ve onun kâinattaki maddeler arasında tahakkuk etmesi gereken icaplarına vâsıta olacaktır. Bu andan itibaren başlamış olduğu tekâmül safhasına göre, hidrojen âleminin henüz varlık safhasına girmemiş kaba atomları ve onların kaba kombinezonları arasında aktif olarak tatbikatlar yapmak ihtiyacını duyacaktır."

Bu uygulama, ruhun daha önce o kaba atomlar içinde geçirdiği mekanik ve otomatik hayatlardan tamamen farklıdır. O zaman ruh atomlara hakim olamıyordu; yalnızca bir atoma bağlı ve tutsak hâlde, o atomun belirli hareketlerine katılıyor ve pasif bir uyum dönemi geçiriyordu. Şimdi ise hizmetindeki varlığı aracılığıyla atomların en basitinden başlayarak inkişaf kademeleri boyunca çeşitli elemanlarından kurulmuş bileşimlerine adım adım hakim olmak üzere aktif bir uygulama dönemine başlamış bulunmaktadır.

"Bunun için onları toplamak, dağıtmak ve onlardan yeni teşekküller meydana getirmek, bedenler kurmak, bedenleri idare etmek gibi faaliyetlerde bulunmak suretiyle tekâmülüne devam edecek ve bu âlemdeki ileriye doğru olan hazırlıklarını da böylece tamamlamış olacaktır."

Nebat Safhasından Başlayan Bedenlenme#

"İşte varlığın böyle ilk kullanabileceği madde kombinezonları, nebat bedenlerinin evvelâ en basit ve iptidaî hüceyreleri olacaktır. Bu varlıklar onlardan kendilerine birer beden kuracaklar ve ancak o basit bedenleriyle, yâni iptidaî nebat hüceyreleriyle diğer kaba maddelere ve kaba bedenlere çeşitli tarzda tesirler yaparak yaşamaya başlayacaklardır."

Bu hücreleri kullanan varlıklar henüz idraksiz olduklarından, bunların bu bedenlenme biçimlerine bir tür enkarnasyon denilebilir. Bitki bedenlerinin her tür hücrelerinde gerekli enkarnasyonları tamamladıktan sonra, bütün bir bitkiyi yönetebilecek duruma gelmiş olan varlık, artık basitten gelişmiş bitkilere kadar bağımsız olarak ayrı ayrı bitkilerde de enkarne olmaya başlar.

"Bundan sonra varlık, başlı başına müstakil bir bedeni idare edebilecek duruma gelecek ve o andan itibaren de onun için toplu, mâşerî bir hayatın ilk kademeleri kurulmuş olacaktır. Buna, ileride izah edeceğimiz organizasyon sistemlerine hazırlığın en iptidaî kıpırdanışları deriz."

Hayvan Safhasına ve İnsan Kademesine İntikal#

"Varlık, bitkilerin sayısız nevilerinde gittikçe tekâmül etmek suretiyle sonsuz bedenlenmeler geçire geçire çok uzun bir zaman sonra bu safhayı da bitirecek ve bir üst safhanın, yâni hayvanlık safhasının tatbikatını görmek üzere kendisine mahsus olan bir yarı süptil âleme intikal edecek."

Orada bir süre yaşadıktan sonra yavaş yavaş en basit bir hayvan organizmasının ilkel hücrelerinde enkarne olur ve yukarı doğru bedenlenmelerine devam eder. Sonunda gelişmiş hücrelere, yani hayvanların sinir sistemini oluşturan hücrelere geçer. Bu dönemi de tamamlayıp gerekli yetenekleri kazandıktan sonra bağımsız hayvan bedenlerini yönetmeye başlar.

"Demek ki ilk varlık hâlinden, yâni ilk bedenlenme hâllerinden bir insan safhasına gelinceye kadar, insanların idrakine göre sonsuzluk demek olan çok uzun bir zaman süresinde bir tekâmül safhası geçirilmesi lâzım gelmektedir."

İnsanlık Kademesi ve Mâşerî Tekâmül#

"Böylece varlık; güneş sisteminin bir sürü seyyaresinde, o seyyarelerin şartlarına ve durumlarına uygun, fakat dünyamızdakilere nazaran basit, iptidaî madde mudilelerinde sayısız bedenlenmeler geçire geçire sistemimizin en mütekâmil varlığı olan dünyadaki insan bedenini kurmak liyakatine ulaşır."

İnsanlık hâlindeki varlığın idraki önceki aşamalara göre çok artmıştır. İrade özgürlüğü idraki oranında çoğalmıştır. Bu güçleriyle orantılı olarak sorumluluğun anlamını yavaş yavaş sezmeye başlamıştır. Bütün bu yeteneklerin artması ona sevgi ve vicdan denilen yüksek inkişaf mekanizmalarının bilincini az çok kazandırmıştır.

"Bir insan, dünyada tek başına kalırsa görgü ve tecrübe sahibi olamaz. Görgü ve tecrübe sahibi olamayınca da ruhun tekâmülüne hizmet edemez. İşte bu noktada, madde kâinatındaki çeşitli mâşerî tekâmül plânlarının zarureti açık olarak kendisini gösterir."

Bedenli varlıklar inkişaf edebilmek için beden dışındaki diğer bedenlerle ve maddelerle karşılıklı alışveriş yapmak zorundadırlar. Bu ilişkilerinden sayısız olay bileşimi meydana gelir. Öz varlıktan ruha yansıyan bu olay bileşimine ait idrakler, bu aşamadaki varlıkların tekâmülünü sağlar.

Düalite ve Değer Farklanması ile Tekâmül#

"Sevgiden, vicdandan fakir, çok geri bir insanın tekâmülü için; düalite prensibi ve değer farklanması mekanizması gereğince zıt değerlerle karşılaşması, sevgi-kin, adalet-zulüm, iyilik-kötülük gibi mefhumlarla yüzyüze gelmesi ve bu suretle otomatik olarak bir kıyas bilgisi kazanması ve muvazenesini bulabilmesi lâzımdır."

Bir insan elindeki kırbaçla bir kaya parçasını kırbaçlasın dursun, bundan hiçbir sonuç alamaz. Sevgi ve vicdan yeteneklerini harekete geçirecek hiçbir zıt değeri bu kaya parçasını kırbaçlamasından elde edemez. Ama o insan bir çocuğu kamçılarsa işler değişir:

"O çocuğun veya etrafındakilerin bu kamçı neticesinde gösterecekleri çeşitli reaksiyonlar, zıt unsurlar hâlinde karşısına dikilir ve onu hemen bir kıyas bilgisine götürür. Böylece, birbirini takip eden yüzlerce, binlerce hâdisenin birbiri üzerine eklenmesiyle kıyas bilgilerinin birikmesi, onda en basit hâliyle, bir iyilik-kötülük mefhumunun doğmasına sebebiyet verir ve vicdan da böylece toplanmaya ve canlanmaya başlar."

Dünyamızın Gerçek Konumu#

"Mademki dünyamızın atomu, âlemimiz üstü yarı süptil bir âlemin ana maddesi olan yüksek enerjileri çıkarabilecek kadar ileri inkişaflar kaydetmektedir, o hâlde dünyamız şimdiye kadar zannedildiği veya düşünüldüğü gibi, geri bir dünya olmayıp maddî inkişafı bakımından; seyyareleriyle, güneşleriyle, küreleriyle, sistemleriyle ve nebülözleriyle bütün hidrojen âleminin en münkeşif ve ileri madde teşekkülâtına sahip kürelerinden birisidir."

Dünyanın inkişafıyla tekâmülleri paralel giden ruhların kullandıkları insan bedenleri de bu devasa astronomik alemin en ileri ve en çok inkişaf etmiş varlıklarından biridir.

"Dünyamızın bütün imkânlarını kullanarak ve oradaki tatbikatlarını bitirerek onu tamamen terk eden bir varlığın aynı zamanda hidrojen âlemini de terk etmiş duruma girmesi bu bilginin canlı delilini teşkil eder."

Temel Noktalar#

• Varlık aşamasıyla birlikte pasif mekanik yürüyüş yerini aktif uygulamaya bırakır; varlık bitki hücrelerinden başlayarak giderek daha karmaşık bedenleri yönetmeyi öğrenir.
• Bitki, hayvan ve insan aşamaları sırasıyla geçirilir; her aşamada sonsuz sayıda bedenlenme yaşanır ve bu süreç insanların idrakine göre sonsuzluk demektir.
• İnsanlık kademesinde idrak ve irade özgürlüğü artmıştır; sorumluluk sezgisi, sevgi ve vicdan mekanizmaları ortaya çıkar.
• Toplumsal tekâmül zorunludur; bir insan ancak diğer bedenlerle karşılıklı ilişkiler kurarak ve olay bileşimleri yaşayarak tekâmül eder.
• Dünyamız, hidrojen aleminin en ileri ve gelişmiş maddelerine sahip kürelerinden biridir; insan bedeni bu alemin en gelişmiş varlığıdır.

Kaynak: İlâhî Nizam ve Kâinat, Syf. 55-60