Vazife Plânı ve Vazifeliler
Kâinatı idare eden vazife plânı ve plânın tatbikinde rol alan vazifeliler.
Vazife Plânına Hazırlık
"İnsanlık safhasının, yâni hidrojen atomu devresinin üstünde başlayan vazife organizasyonlarına varlıklar birdenbire sokulmazlar. Bunun için uzun hazırlıklardan sonra vazife plânının icaplarına uygun bir idrak seviyesine ulaşmış olmak gerekir. Bu da dediğimiz gibi ancak, hidrojen âleminin en iptidaî kademelerinden en üst kademelerine kadar geçecek uzun, hem de çok uzun bir hazırlık devresinden sonra olur."
İlk varlık hâlinden en yüksek bir insan varlığı hâline gelinceye kadar idrakin böyle bir görev yeterliliğini kazanabilmesi için geçirilmesi gereken aşamalar kitapta şöyle belirtilmektedir:
"Bu safhaların başında organizasyon sisteminin en iptidaî yürüyüşüne başlangıç olmak üzere nebatlarda otomatik-mekanik insiyaklarla bir nevi topluluk hayatı başlar. Bu topluluklar varlıkların hayatı ilerledikçe daha şümullenir ve mânâsını genişletir. Hayvanlarda bu topluluk daha ziyade tebarüz eder. Henüz bir cemiyet hayatı başlamamış olmakla beraber, ona doğru ilk hazırlıkları ifade eden oldukça mânâlı topluluklar hayvanlar arasında mevcuttur."
Hayvan Topluluklarında Otomatik Hazırlık
"Karıncaların, arıların, toplu hâlde yaşayan bâzı hayvanların otomatik toplulukları buna misaldir. Bunlar insan hayatındaki mâşerî plânlara namzet olan varlıkların tertipli hazırlanışlarıdır. Bittabî bunları birbirlerine bağlayan üst tesirler ve bağlar vardır. Bunlar da bu sahalarda çalışan vazifeli varlıklardan gelmektedir."
"Kışlık zahirelerini biriktirmek için karınca toplulukları teşkilâtlandırılır, arı toplulukları keza. Bazan yuvalarını, mütecaviz kartallara karşı korumak için civardaki bütün leylekler bir araya toplanarak bu canavarlarla bir ordu hâlinde harp ederler. Bâzı vahşi hayvanlar aç kaldıkları zaman sürüler teşkil ederek avcılığa çıkarlar."
Hayvanlarda sık görülen bu durumlar, onların daha üst toplumsal plan hazırlıklarının içgüdüsel uygulamasını yapabilmelerini sağlamak için görevli varlıklar tarafından gönderilen gerekli tesirlerle meydana getirilmektedir.
"Nihayet insanların gene kısmen otomatik, kısmen yarı idrakli olan toplulukları ve cemiyet hayatları gelir. Burada artık yüksek vazife organizasyonlarına ulaşmanın doğrudan doğruya ve en yakın hazırlık tatbikatları başlar. İnsan hayatının gayesi de bu yolda lüzumlu olan hazırlıkları bitirmektir."
Organizatör-Organizma Münasebeti
"Bir insanı teşkil ve idare eden varlığın da o insan bedeniyle, karşılıklı bir organizatör-organizma durumu vardır. O varlık insanın asabî sistem hüceyrelerinden teşkil etmiş olduğu manyetik alana hâkim olmak suretiyle o hüceyreler vâsıtasıyla bütün bedeni, organizmayı idare eder. Burada varlık organizatör, beden ise organizmadır."
"Bütün bu toplulukların, bu organizasyonların, bu sistemlerin, her madde topluluğunun, topluluk sistemlerinin, kombinezonlarının faaliyetleri, birbirleriyle olan münasebetleri, hulâsa her olay, her durum, her şey ancak, İlâhî nizamın büyük ahengi içinde, bu tesirler mekanizmasıyla sağlanır."
Tâli Tesirler ve Tekâmül Materyali
Her organizmaya yukarıdan, yanlardan ve aşağıdan pek çok tâli ve yan tesirler gelir:
"Bu tesirlerin içinde hem o organizasyonun vazifesini kolaylaştırıcı müspet tesirler vardır, hem de onun kuvvetlenmesi, görgü ve tecrübelerinin artması, inkişaf ve tekâmül etmesi için sarsıcı, bozucu ve hattâ yıkıcı menfî tesirler mevcuttur ve bunlar o organizmanın imtihan, tecrübe ve müşahede tatbikatlarının meydana gelişlerine sebep olurlar."
"Yüksek kâinat mekanizmasına bağlı bu vazifeliler, varlıkların, beden hayatlarındaki vazifelerinde başarı kazanmalarını temin edecek cehit ve gayretleri göstermelerine zemin hazırlamak için -tekâmül materyalleri olarak- ağırlaştırıcı, güçleştirici ve bazan da imkânsızlaştırıcı bir sürü hâdiseyi onların önlerine sürerler."
Bu malzemeler, varlıkların giderek yeterliliklerini artırmaları, güçlenmeleri ve daha üst düzeylere yükselebilmeleri için ilahi düzenin kanunlarına göre düzenlenmiştir.
"Fakat insanlar, bilgisizlikleri yüzünden bunları daima başlarına gelmiş birer felâket olarak tanırlar."
Organizasyonların Ünite'ye Yükselişi
"Organizasyonların, yüksele yüksele kâinatın üst hudutlarındaki ünite'de nihayet bulduklarını söylemiştik. Ünite'ye varıncaya kadar bu organizasyon elemanları aslî prensibin yüksek icaplarına intibak etmek suretiyle idraken yavaş yavaş birleşirler. O kadar ki ünite'ye girdikleri zaman, pek küçük nüanslar müstesna olmak üzere, onların idrakleri yüksek icaplara her noktasında ve tam liyakatle intibak etmiş bulunur."
"O zaman onlar, kâinatşümul yüksek faaliyetlere aşağılarda olduğu gibi, organizatör-organ zaruretlerine tâbi olmadan, insan aklının eremeyeceği tek ve büyük bir organizasyon vahdeti içinde devam ederler."
Organizasyonlar ünite'ye yaklaştıkça idraklerin, özgürlüklerin ve sorumlulukların artması oranında birliğe doğru ilerleme hızlanır. Organizatörlük-organlık ilişkileri arasındaki bağlar giderek gevşer ve sonunda kaybolur. O zaman ünite dediğimiz kâinat çapında birlik gerçekleşir.
İlk Safhaların İdare Sistemi
"Âlemlerin ilk kısımlarında, ilk kaba hidrojen safhasında ruhların henüz hâkim olabildikleri varlıklar yoktur. Bu bakımdan da onlar hakkında zaten böyle bir organizasyon sistemi bahis mevzuu olamaz, hattâ bu ruhların toplulukları da düşünülemez. Burada aslî tesirlerle kurulmuş, ruhların mekanik tekâmüllerini sağlayan, insan aklının eremeyeceği bir idare sistemi vardır."
Bu yönetim sistemi altında ruhlar ilahi düzene göre belirlenmiş yollarda mekanik olarak sürüklenirler. Çok uzun süren ve ruhlar için pasif hâllerde geçirilen bu tür uygulamalarla ilkel ruhlar varlık safhasına doğru yavaş yavaş yükselirler.
Temel Noktalar
- Görev organizasyonlarına giriş için uzun bir hazırlık gerekir; bu hazırlık bitki topluluklarından başlayıp hayvan ve insan kademelerinde adım adım ilerler.
- Hayvan toplulukları (karıncalar, arılar, leylekler gibi) daha üst toplumsal plan hazırlıklarının içgüdüsel uygulamasını sağlamak için görevliler tarafından yönetilir.
- Varlık, insan bedeninin sinir sistemi hücrelerinin manyetik alanına hakim olarak bedeni yöneten organizatör konumundadır.
- Tekâmül malzemesi olarak görevliler tarafından önlerine konulan zorluklar, sınavlar ve sarsıcı olaylar ilahi düzenin kanunlarına göre düzenlenmiştir.
- Organizasyonlar ünite'ye yaklaştıkça idrakler birleşir, organizatörlük-organlık ilişkileri gevşer ve sonunda kaybolarak kâinat çapında birlik gerçekleşir.
Kaynak: İlâhî Nizam ve Kâinat, Syf. 76-80
İlgili Konular
Aslî Prensip ve Kâinat İdare Mekanizması
Kâinatın bütününü idare eden aslî prensip ve bu prensibin tezahür mekanizmaları.
Vazife Plânı Kademeleri ve Yüksek Plânlar
Vazife plânının kademeleri, alt ve üst plânların yapısı ve birbirleriyle ilişkisi.
Kâinatın Üst Hudutları ve Ünite
Kâinatın en üst sınırları ve ünite (küllî vahdet) kavramına giriş.